Nieuws van Jos Versteegen

Poëziekalender van Gerrit Komrij verschenen

Tue, 29 Nov 2011 12:34:01 GMT

Mijn poëziekalender voor het jaar 2012 van Gerrit Komrij is uit. Bijzonder is, dat Komrij commentaar levert bij alle gedichten. Van Jos Versteegen is in de bundel opgenomen: 'Je vader. Zijn overhemden op jouw huid'. Komrij zegt erover: 'Een gedicht over een stervende vader en over een erfenis die de dichter alvast meekrijgt. Dood en erfenis grijpen in elkaar. Het blauw van de hemden, het blauw van zijn vaders ogen. Estafette van de dood. Morgen is het vaderdag.' De uitgever van deze poëziekalender is Van Gennep.

Hollands Maandblad

Fri, 28 Oct 2011 14:02:43 GMT

Zojuist verschenen: Hollands Maandblad nummer 10. Met twee gedichten van Jos Versteegen over zijn moeder, geïnspireerd op de Lourdes-reis die zij ooit maakte.

Querido's Poëziespektakel

Thu, 22 Sep 2011 13:17:35 GMT

Onlangs verschenen: Querido's Poëziespektakel, samengesteld door Ted van Lieshout. Een grote bundel met gedichten en tekeningen voor jongeren. Thema: helden. Jos Versteegen schreef voor deze bundel het gedicht 'Echte helden'.

Dagkalender van de poëzie

Fri, 9 Sep 2011 10:37:23 GMT

Uitgeverij Meulenhoff heeft de Dagkalender van de poëzie voor 2012 al klaar. Samenstellers Tjitske Jansen en Victor Schiferli hebben de klus geklaard. Thema van de kalender is: water (niet ontoepasselijk, deze zomer). Er staan ook gedichten in die niet over het thema gaan. Gedichten van Jos Versteegen zijn geplaatst op de kalenderbladen van 11 januari en 12 oktober.

Bloemlezing

Thu, 21 Jul 2011 7:50:23 GMT

Onlangs verscheen bij uitgeverij Kleine Uil de bloemlezing Hij zag een kameraad in je; de mooiste gedichten over mannenvriendschappen, met werk van 66 dichters. In deze bundel staan de gedichten 'Lied' en 'Tramlijn begeerte' van Jos Versteegen uit de bundel Jonge meesters. Samenstellers van de bloemlezing zijn Corrie Joosten en Coen Peppelenbos.

Hollands Maandblad

Thu, 21 Jul 2011 7:40:56 GMT

In Hollands Maandblad (nr. 6/7, 2011) verschenen twee gedichten van Jos Versteegen, onder de overkoepelende titel 'Erfenissen'. De gedichten gaan over zijn moeder en haar trouwservies.

Literaire Salon Schilder & Van Hest

Thu, 26 May 2011 12:38:52 GMT

Hieronder een filmpje van het optreden van Jos Versteegen en Saskia Goldschmidt in de Literaire Salon van Schilder & Van Hest, 15 mei 2011, Amsterdam:

100 beste gedichten

Mon, 28 Feb 2011 9:51:29 GMT

Onlangs verschenen er gedichten van Jos Versteegen in: - Dagkalender van de poëzie 2011 (Meulenhoff) - De 100 beste gedichten voor de VSB Poëzieprijs 2011, gekozen door Maaike Meijer (Arbeiderspers)

Interview in de Poëziekrant

Wed, 1 Dec 2010 11:49:56 GMT

In de Poëziekrant nr. 6, september/oktober, verscheen een interview van Jasper Henderson met Jos Versteegen. Zie deze website onder Dichtbundels / Zijn overhemden op jouw huid / Lees meer over Zijn overhemden op jouw huid.

Recensie in het Nederlands Dagblad

Wed, 3 Nov 2010 10:35:54 GMT

Het Nederlands Dagblad publiceerde op 22 oktober 2010 deze bespreking van Zijn overhemden op jouw huid: Het zeen, het vel, het kale bot door Liesbeth Goedbloed Zijn overhemden op jouw huid is de tweede bundel van Jos Versteegen. Na Slapen bij een warme man, een bundel over zijn moeder, kwam Versteegen opnieuw met een bundel vol prachtige, realistische moedergedichten. Maar in deze tweede bundel is zij niet alleen, op de keukenstoelen bij de oliekachel zitten twee mensen: een vader én een moeder. Waarschijnlijk schreef Versteegen portretten van zijn eigen vader en moeder. Je wordt als lezer uitgenodigd in dit huis, je mag een blik naar binnen werpen. Naar het station De oliekachel heeft een klep, daar hangt een theedoek aan te drogen. Zij zitten met hun ogen dicht op keukenstoelen bij het vuur. Je ruikt nog vlees en bonensoep terwijl je bij het aanrecht hurkt en foto’s maakt. Hij is op sokken, zij draagt een rode sjaal, van hem, omdat ze neusverkouden is. Het kan zo tochten in dit huis. Zij wonen hier nog net. Hun drie gekookte aardappels voor morgen, ze liggen op een plastic bord, met folie overspannen. Bakvet: het witte laagje in de pan. Er is een deur met groene planken die nooit meer in het slot valt, want de veer is uitgerekt. Je ziet een hondenneus, een kattenpoot: ze werken zich naar binnen voor het zeen, het vel, het kale bot. De radio staat uit, de wind trekt aan de vlammen in de haard, de dieren eten, uit de kraan valt af en toe een kalme druppel in restjes afwasschuim. Een vlieg met ingeklapte pootjes op de handdoek in de vensterbank. Je klikt, je houdt je adem in. Dan vraagt zij of je koffie wil en hij, of hij je weg moet brengen. Het gedicht is een soort kijkdoos. Wie dit gedicht leest, ziet een kamer voor zich waarin alles stilstaat, een stilleven waar niets verandert en niemand beweegt. ‘Zij wonen hier nog net’, schrijft Versteegen in ‘Naar het station’. In dit gedicht zitten twee mensen met gesloten ogen te genieten van de warme kachel. Zij hebben hun ogen dicht, maar de fotograferende ‘ik’ is juist een en al oog: hij ziet alle details. Hij ziet dat dit huis een wachtkamer voor de dood is geworden. Niet dat het een ongezellige plek is, integendeel, alles is hier oud, vertrouwd en herkenbaar. In het gedicht dat voorafgaat aan ‘Naar het station’ beschrijft Versteegen een kamer, die vroeger waarschijnlijk zijn slaapkamer was. Deze kamer is een ‘thuis’, een plek waar je zelfs de kou herkent die hoort bij het dichtschuiven van de gordijnen: ‘Je kamer en je grijze bed, / de gele sprei, de kast, het zeil. / De zware deken voor de winter, / de lakens en het kussen die / misschien nog steeds dezelfde zijn. / Het rookkanaal dat zich aftekent / als een kolom van bruin behang: / beneden staat een oliekachel. / Kou aan je handen, bij het raam, / wanneer je de gordijnen sluit.’ De beschrijving van dit ouderlijk huis doet me onmiddellijk denken aan het huis van mijn oma: in haar huis hangt dezelfde geur van vlees en bonensoep, er staat eenzelfde soort kachel en het kan er ook ontzettend tochten. En ook het huis van mijn oma wordt als sinds mensenheugenis bewoond door dezelfde dingen: degelijke meubels, dikke dekens en stokoud speelgoed waar mijn opa nog mee speelde. Alle staat hier vast, elke dag en elke week worden dezelfde rituelen uitgevoerd. Nog steeds klinkt elke middag in de mooie voorkamer het lage, zeurende gezoen van een dikke blauwzwarte vlieg die opgesloten zit en door het raam naar buiten wil. De rode, krullerige canapé, die volgens de overlevering nog van dominee Ledeboer is geweest en waar nooit iemand op zit – misschien uit eerbied voor Ledeboer – is nog even rood en krullerig en er zit nog steeds niemand op. Als de klok drie keer slaat – een galmende, deftige klank – zit het middagslaapje erop. Dat was vroeger het moment waar we anderhalf uur lang met smart op wachtten, want het luidde het einde in van het middagslaapje dat de ‘grote mensen’ hielden. Tijdens dat dutje slopen we door het huis en verveelden ons. Er was weinig te doen, behalve stil zijn, luisteren, kijken, ruiken en voelen. Maar die verveling zorgde ervoor dat je zintuigen op scherp stonden en dat je de dingen beter waarnam dan anders. In het gedicht ‘Naar het station’ neemt iemand de dingen ook verscherpt waar. Dat komt doordat dit huis uitnodigt tot verveling: er gebeurt hoegenaamd niets, dus alles wat er gebeurt, trekt de aandacht. Bovendien is die persoon aan het fotograferen en daardoor is zijn blik nog scherper. Hij hoort en ziet alles: hij ruikt dat er bonensoep is gegeten, hoort het druppen van de kraan, en voelt hoe het tocht. Het stilleven dat hij fotografeert is een vrij smakeloos geheel. Oliekachel, bonensoep, tocht, drie gekookte aardappels op een plastic bord, gestold bakvet, vel, zeen, restjes afwasschuim, een dode vlieg op een handdoek. Alles is hier vies en versleten. Oud en verouderd en de verdwijning nabij. Versteegen observeert eerst en vooral de dingen. Die krijgen een naam. Ze heten ‘oliekachel’, ‘groene planken’ of ‘afwasschuim’. De mensen worden aangeduid als ‘hij’ en ‘zij’. Het lijkt wel of de dingen meer persoonlijkheid hebben dan deze twee mensen en toch slaagt Versteegen erin om deze mensen te typeren aan de hand van de dingen om hen heen. Aan hun huis, hun natuurlijke habitat, kun je zien wie ze zijn, het huis stelt hen voor als twee simpele, pretentieloze mensen. Het enige wat zij in dit gedicht doen, is dienstbaar zijn. Allebei bieden ze hulp aan aan de ‘jij’: de een door te vragen of hij nog koffie wil, de ander door te vragen of hij hem weg moet brengen. Ze spreken elkaar daarbij tegen: zij wil dat de ‘jij’ blijft, hij biedt aan om hem weg te brengen. Zelfs in deze simpele wereld wil hij dus wat anders dan zij.

Pagina bij Literatuurplein.nl

Wed, 3 Nov 2010 10:04:43 GMT

Op de website van Literatuurplein.nl, die verbonden is met het Centraal Boekhuis, staat sinds kort een pagina met veel informatie over Jos Versteegen. Dit is de link: www.literatuurplein.nl/persdetail.jsp?persId=70134

Recensie in De Leeswolf

Fri, 8 Oct 2010 14:59:57 GMT

Dirk De Geest publiceerde in september deze bespreking in het Belgische tijdschrift De Leeswolf (jrg. 16, nr. 6): Jos Versteegen, Zijn overhemden op jouw huid Jos Versteegen liet zich in zijn eerdere werk al zien als een groot kenner van de menselijke psyche, zonder daarom veel aan psychologisering te doen. De dichter gaat hoofdzakelijk op een indirecte wijze te werk; hij laat de werkelijkheid als het ware voor zich spreken. Dat is ook de stijl die in Zijn overhemden op jouw huid wordt aangewend. Versteegen schildert een landelijke omgeving, allicht het landschap van zijn voorouders en zijn eigen jeugd. Het is een wereld die bevolkt wordt door stuurse, maar ongemeen sterke persoonlijkheden. Uiteraard worden die karaktereigenschappen door de kinderlijke blik van de verteller nog versterkt. Precies daardoor wordt trouwens ook de dreiging tastbaarder. Het gaat immers niet om een paradijselijk milieu, maar om een soort van primitieve oerervaring, waar levensinstinct en doodservaring extreem dicht bij elkaar liggen. Dat gebeurt op aangrijpende wijze in het titelgedicht van de bundel; de moeder geeft, na het overlijden van de vader, diens overhemden mee met haar zoon omdat ze nog dienst kunnen doen. De zoon wordt zo als het ware de vader tot in de diepste poriën van zijn huid. Die nauwe band tussen dood en leven doorprikt de idylle, maar vormt tegelijk een noodzakelijk inzicht. Soms neemt dat tragische vormen aan, wanneer bijvoorbeeld het verven en opsmukken van nestkastjes net de dood van de vogels (door vergiftiging) met zich brengt. Het universum dat Versteegen schetst is daardoor weliswaar rechtlijnig maar allerminst eenduidig. Ook de stijl draagt bij tot dat effect. De dichter gaat via omwegen te werk, vertrekt van een schets of een detail om van daaruit onverhoeds de intrige te ontwikkelen. De vertellende stijl van Versteegen zorgt hier onmiskenbaar voor een extra effect. Dat alles maakt deze poëzie hoogst intrigerend, maar tegelijk bijzonder leesbaar. (De Leeswolf is een uitgave van het Vlaamse Bibliografisch Documentair en Dienstverlenend Centrum, gevestigd in Antwerpen)

Recensie op Meander-site

Tue, 28 Sep 2010 14:41:22 GMT

Op de website meandermagazine.net publiceerde Bouke Vlierhuis op 27 september een recensie van de bundel Zijn overhemden op jouw huid. Zie meandermagazine.net/wp/2010/09/het-verhaal-was-nog-niet-af/

Het Parool, 1 september

Tue, 31 Aug 2010 9:41:16 GMT

F. Starik, de nieuwe stadsdichter van Amsterdam, presenteert zich in Het Parool van woensdag 1 september. Zijn bekendste project is 'De Eenzame Uitvaart': voor inwoners van Amsterdam die eenzaam sterven en geen vrienden of familie op hun begrafenis hebben, wordt een gedicht gemaakt. Dat wordt tijdens de uitvaart voorgelezen. In Het Parool van 1 september een verslag van zo'n begrafenis, met een gedicht door Jos Versteegen.

Recensie in De Telegraaf

Sun, 8 Aug 2010 8:22:51 GMT

De dichtbundel Zijn overhemden op jouw huid werd tot nu toe besproken in Het Parool, Vrij Nederland, De Limburger en de Wegener Dagbladen. Op 7 augustus publiceerde ook De Telegraaf een recensie, geschreven door Lies Schut: Weemoed en realiteit Jos Versteegen – Zijn overhemden op jouw huid Een wereld oproepen die er niet meer is, die bijna tastbaar maken met woorden en beelden, dat is wat Jos Versteegen doet in zijn nieuwe dichtbundel Zijn overhemden op jouw huid. De sensualiteit, opgeroepen door de titel, zit in de aard van de observator, de dichter, die met veel gevoel zijn jeugd beschrijft. En dat vroegere bestaan beschouwend, voelt hij weemoed, maar er is ook een harde realiteit: dood en leven gaan hand in hand op de boerderij in het dorp waar de schrijver zijn jongensjaren beleefde. Zijn voorliefde voor de natuur – vogels, hennen, poezen – is evident, maar dat mooie wordt ook weer afgenomen. Wreed heeft de dood telkens weer het laatste woord: mussen sterven, ouders en grootouders zijn er niet meer, maar de herinnering aan hen, en aan hoe het vroeger was, leeft voort en roept een gevoel van liefde op. Ondanks het onderwerp – vergankelijkheid – is de poëzie van Jos Versteegen beslist niet sentimenteel. Vakkundig houdt hij afstand – van verwanten, ouderlijk huis, herinneringen – om pas in de laatste strofe toe te slaan. In Op je hurken, luisterend: ‘de droge regen hoor je niet: / waar opa vroeger liep, en oma, / valt stof in uitgesleten paadjes’. Mooi.

Recensie in Vrij Nederland

Sat, 31 Jul 2010 12:56:39 GMT

In Vrij Nederland van 31 juli publiceerde Rob Schouten de volgende bespreking van Zijn overhemden op jouw huid: Gefrustreerde mussen Kalm ademende herkenbaarheid Jos Versteegen (1956) debuteerde in 1996 met een dichtbundel waarvan de titel geen twijfel laat: Voorgoed volmaakt streefde naar eeuwige schoonheid en offerde dan ook in sonnetten aan klassieke thema’s als liefde, vergankelijkheid en dood. Sindsdien heeft Versteegen nog een aantal bundels geschreven waarin hij er blijk van geeft zich niets van modes aan te trekken. Traditioneel spul, geen experimenten, geen wilde sprongen, maar vertellende gedichten met veel melancholie erin. Dat was zeker het geval in zijn vorige bundel Slapen bij een warme man, gewijd aan zijn moeder, weduwe met het portret van haar man op de televisie. Versteegen riep er een voorbije wereld in op, van het nuchtere, aardse leven op het platteland. Zijn jongste bundel Zijn overhemden op jouw huid borduurt er naadloos op voort. Van zijn moeder krijgt hij na de dood van zijn vader diens overhemden; ze herinneren aan het vergane maar nog helder herinnerde bestaan op een kleine boerderij. Voor de hoofdpersoon, die hier in de je-vorm terugblikt, herbergde het landelijk bestaan overal dood en strijd: mussen die niet in het vogelhuisje kunnen, een muis die zijn val achter zich aan sleept tot-ie erbij neervalt, een hond die in een konijnenhol vast komt te zitten. De kleine drama’s van het platteland, van ver voor de megastallen. Versteegen vertelt ze sober, zonder effectbejag, vertellend en beeldend. Dit is het Nederland van zijn ouders en grootouders: Veel adem in de kamer is van haar, er klinkt alleen geen woord in mee. Het eenpersoonsbed, de roze bloemen op haar deken, stijgend, dalend. Haar ouders die bijna plechtig toezien uit hun ovalen aan de muur. Versteegen is een realistisch schilder, geen karikaturen, geen hyperrealisme, alleen deze kalm ademende Welt von Gestern. Zijn gedichten zijn een beetje de korenbloemen van de Nederlandse poëzie. Herkenbaar, met een helder oog voor het juiste detail, schrijft hij aan een landelijk epos: ‘De oliekachel heeft een klep, daar hangt een theedoek aan te drogen’. Goed voor weemoedige terugblikken, dromen van vroeger en ook niet veel meer. Maar wat is daar eigenlijk op tegen als het, zoals bij Versteegen, maar goed gedaan is.

Recensie in Het Parool

Thu, 22 Jul 2010 19:45:07 GMT

Op 21 juli publiceerde Victor Schiferli deze bespreking van Zijn overhemden op jouw huid in Het Parool: Een lang vervlogen wereld Wie terugdenkt aan zijn jeugd ziet vaak dezelfde dingen. Soms zijn het volkomen onbelangrijke gebeurtenissen die je om duistere redenen altijd bij zijn gebleven, andere keren berust de herinnering niet op het eigen geheugen, maar op het door de jaren heen herhalen van een bekend familieverhaal. Haast onmogelijk is het de sensaties op te roepen die bij je jeugdjaren horen: geuren, kleuren, geluiden, kleine en onbetekenende momenten. De intense beleving van die periode, waarin alles nieuw was, komt nooit terug. Daarom is het opvallend wat Jos Versteegen doet in zijn Zijn overhemden op jouw huid. Net als in zijn vorige, veelgeprezen dichtbundel Slapen bij een warme man, roept hij met een nauwgezette precisie een lang vervlogen wereld op, die van zijn jeugd in een dorp op het platteland. Op zondag wordt er taart gegeten en laat moeder het huis zien aan ooms en tantes: tafel en sofa op hun plaats, / kozijnen in een nieuwe kleur, / behang geplakt, vitrage schoon, / de spreien rimpelloos en wit. / Zo leven wij. Het is een beschermde, afgezonderde wereld, die bestaat uit de eigen familie en vooral veel dieren – koeien en paarden, honden en katten en altijd en overal vliegen (die het glas niet kennen / en denken dat het vrijheid is). Versteegen zoekt het niet in de grote gebeurtenissen, maar in verstilde momenten: op zolder spelen terwijl hij zijn ouders zachtjes hoort werken in een stal, of een ontmoeting met een buurman die een pootje van een rat in de val bij de kippen heeft gevonden. De hond eet de botjes op, de man drinkt bier en rookt sigaretten: De asbak met de peuken, smeulend, de oliekachel hoog, en hoger, de borden erwtensoep, het spek. Naar buiten, staan tegen het huis, dat koud is aan je rug. Mooi is de plek die de beschouwer in het tafereel inneemt; hij komt pas aan het einde tevoorschijn omdat hij met zijn rug tegen de muur heeft gestaan. Verder is hij onzichtbaar: hij is waarnemer, geen deelnemer. Ingehouden is de manier waarop hij alles beziet: de onbegrijpelijkheid van een opgebaarde opa of de daaropvolgende verhuizing van oma zijn dingen die hij niet kan duiden; hij kan alleen kijken naar de details met een precieze, onsentimentele blik. Sentimentaliteit is tenslotte iets van volwassenen, niet van kinderen. Hij zit op zijn hurken en luistert naar gesprekken zonder die te begrijpen, stopt wespen onder een weckfles en drukt die in het zand - diezelfde nacht droomt hij dat ze een tunnel graven om te ontsnappen. In veel van de beelden die Versteegen gebruikt, is de dood weerspiegeld: de vliegen tegen de ramen die worden doodgeslagen, een verplaatst kippennest waar de honden op loeren, een verwilderde jagende kat (Je ziet haar spelen met een muis / die wegrent, bloedend uit de ogen). En zo sluipt ook de thematiek van het naderende afscheid van de ouders in deze gedichten: ongemerkt heeft de hoofdfiguur het ouderlijk huis verlaten en ligt vader rechtop in bed een bakje chocoladevla te eten. Het ruisen, ’s middags, op het asfalt: of de vitrage open mag, hij wil de regen nog eens zien. En welke bus je straks moet halen, en of die aansluit op de trein. Het is duidelijk, het afscheid hangt in de lucht, zoals dat ook al het geval was bij de grootouders en huisdieren. Nergens beschrijft Versteegen een spoortje emotie: in afgewogen bewoordingen cirkelt hij rond het drama van verlies, zonder dat het voor de hand liggend of pathetisch wordt. Gevoelens wordt niet rechtstreeks beschreven, maar opgeroepen door de aaneenschakeling van details en observaties. Daar is vakmanschap voor nodig, alsook het vermogen af te dalen in eigen herinneringen en die zodanig te beschrijven dat ze tot leven komen. Die kwaliteiten worden verenigd in deze subtiele en bij vlagen zeer ontroerende bundel. (Toegekend aantal sterren: 4 van 5)

Een thuis dat er niet meer is

Tue, 6 Jul 2010 20:20:11 GMT

Dagblad De Limburger publiceerde op 6 juli 2010 een signalement van de bundel Zijn overhemden op jouw huid onder de titel \'Jos Versteegen en thuis\'. Twee citaten: \'...een prachtbundel over een thuis dat er niet meer is\'. \'Nergens zwelgen in nostalgie, maar trachten vast te houden wat je niet wilt kwijtraken.\' Het complete krantenstukje is te vinden onder Dichtbundels / Zijn overhemden op jouw huid / Lees meer over Zijn overhemden op jouw huid

Bespreking door Mario Molegraaf

Sat, 12 Jun 2010 19:42:20 GMT

In de Wegener Dagbladen verscheen deze, door Mario Molegraaf geschreven recensie van Zijn overhemden op jouw huid: Een wrede idylle Ode aan het huis waar de vader heeft gewoond Ook ik heb in zo’n huis gewoond. Zo’n huis dat je deelde met muizen, veldmuizen met hun aandoenlijke snoetjes, spitsmuizen met hun smerige geur. Ze móesten bestreden, allemaal, de schatjes én de stinkerds, want ze kwamen met honderden, vooral wanneer het graan van het land was gehaald. Je zette de vallen met wroeging, ook omdat ze hun fatale werk niet altijd goed deden. Jos Versteegen schrijft in zijn nieuwe bundel over ‘de nekslag in een muizenval (…) seconden lang het spartelende slepen, hout op hout.’ In een ander gedicht laat hij een gevangen muis vrij op het veld. Een symbolische daad, een goedmakertje jegens de dieren, een stil verzet tegen zijn hardvochtige omgeving. Net als in zijn vorige boek Slapen bij een warme man (2008) keert Jos Versteegen terug naar het land van zijn jeugd. Een ode op het leven op een kleine boerderij, een ode op een wereld die niet meer bestaat. Nostalgie is een gevaarlijke verleidster. Deze dichter laat zich niet inpalmen. Hij proeft nog ‘de slagroom en de zwarte kersen omdat het zondag is’. Maar je bespeurt geen neiging de dingen mooier te maken dan ze zijn. Hij schetst een idylle, maar vergeet de wrede kleuren niet. In het traditionele boerenbestaan kon men zich onze sentimentaliteit jegens dieren niet permitteren. Opruimen die muizen, anders ging de oogst eraan. Ook met jonge poesjes liep het niet goed af. Vader verschijnt: ‘Hij draagt een emmer van het erf, loopt naar de achtermuur en zwijgt.’ Deze vader komt veel voor in de bundel, zelfs in de titel: Zijn overhemden op jouw huid. De dichter erft zeven nette overhemden, ‘gewassen en gestreken’, een teken, hij is de opvolger. Maar zonder het oude leven voort te zetten, hij kan alleen dit monument van herinnering oprichten: ‘Behang dat jou nog kent.’ Jouw behang dat door een ander achteloos wordt verwijderd, jouw kamer die door een ander wordt bezet, bijna een ontheiliging. Je huis kan als jij er niet meer woont maar beter verdwijnen. Met man en muis. Wachters Ze zijn hier in het land gebleven, je honden, ze zijn nog hier, en ieder voorjaar draait hun graf. Hun botjes, tussen kool en uien, ze breken onder oogstmachines en moeten zo de winter door. Ze zijn niet ver van huis gegaan, je honden, ze bleven om het huis, waar nog vitrage hing, tapijt lag en regen in een kachel drupte. Jos Versteegen (geb.1956)

Zondag 20 juni, Mannheim

Thu, 3 Jun 2010 21:21:33 GMT

In Mannheim (Dtsl.) worden de drie teksten die Jos Versteegen schreef over de Anne Frank-boom uitgevoerd in het Jüdisches Gemeindezentrum. Ze zijn (in een Duitse vertaling van Ard Posthuma) opgenomen in een theatermonoloog van Olga Eigenbrood, die handelt over de redding van de boom. Locatie: Jüdisches Gemeindezentrum Adres: Rabbiner-Grünewaldplatz 4 (F3), Mannheim, Duitsland Datum: 20 juni Tijd: 17.00 u. Toegang gratis

Donderdag 3 juni

Mon, 31 May 2010 13:46:14 GMT

Presentatie van de Roze Leeslijst voor homoseksuele ouderen. Gerdi Verbeet, voorzitter van de Tweede Kamer, neemt het eerste exemplaar in ontvangst. Optredens van Jos Versteegen, Tooske Hinloopen en Dolly Bellefleur. Locatie: Café Rosé, Vinkenstraat 185, Amsterdam. Aanvang: 15.00 u., toegang gratis. De bijeenkomst is de start van de landelijke campagne om leesgroepen op te richten voor homoseksuele senioren.

VPRO-radio, zaterdag 22 mei

Wed, 19 May 2010 21:14:14 GMT

Wim Brands interviewt Jos Versteegen over zijn nieuwe bundel Zijn overhemden op jouw huid in het VPRO-radioprogramma \'Zaterdagbijlage van De Avonden\' (Radio 6). Datum: zaterdag 22 mei. Tijd: tussen 10 en 11 uur in de ochtend. Luister naar het interview. Ga naar de VPRO-site en klik dan rechts onder het kopje \'Audio\' op \'De Avonden (za) 22 mei uur 3\': www.vpro.nl/programma/deavonden/afleveringen/43257643/.

NIEUWE BUNDEL VERSCHENEN

Wed, 12 May 2010 8:30:28 GMT

Bij uitgeverij Nieuw Amsterdam is verschenen: Zijn overhemden op jouw huid Dit is de nieuwe dichtbundel van Jos Versteegen. Je vader is gestorven. Je moeder geeft je een plastic tas met zijn overhemden, ‘want daar mankeert nog niets aan’. Het is een vreemde sensatie om die kleren te dragen: je vader zit je letterlijk op de huid. Het is duidelijk: je hebt zijn plaats geërfd in de rangorde van de generaties en nu ben jij als eerste aan de beurt om het einde tegemoet te treden. Op velerlei manieren was de dood aanwezig in en om de boerenwoning waar Jos Versteegen opgroeide. Een hond zat dagenlang klem in een ondergronds konijnenhol en hapte nog vier keer naar adem toen een landarbeider hem had losgespit. Een gewonde kat verdween om op een onbekende plaats te sterven. Grote drama’s voor een kind, die terugkeren in herinneringen en dromen. Juist ook nu het kleine boerenbedrijf er niet meer is. En nu vaders overhemden de band met het verleden tastbaar maken en tegelijk een toekomstvoorspelling inhouden. In de afgelopen decennia is het kleine, traditionele boeren-familiebedrijf vrijwel verdwenen. Inwonende grootouders die meewerken zolang ze kunnen, kinderen van wie wordt verwacht dat ze buiten schooltijd meehelpen, een bijna familiaire omgang met dieren: het lijkt verleden tijd. Zijn overhemden op jouw huid roept een wereld op die een generatie geleden nog bestond. Tegelijk is de bundel een persoonlijk en beeldend verslag van de ondergang van die overzichtelijke, vertrouwde wereld, waar we nu naar terugverlangen.

Bevrijdingsdag, 5 mei

Wed, 12 May 2010 8:27:32 GMT

Bevrijdingsdag wordt in Roermond op een bijzonder wijze gevierd. In de stad komen banieren te hangen met daarop korte gedichten over 'vrijheid, vrij zijn, vrede'. De gedichten werden speciaal voor deze gelegenheid geschreven door o.a. Chrétien Breukers, Emma Crebolder, Jos Versteegen, Frits Criens, Quirien van Haelen, Frans Budé. Dit is het gedicht van Jos Versteegen: Op Schiphol was een duif geland. Zij wiekte door de pascontrole en ging toen wonen in ons hart. Wij kregen vleugels, en we koerden.

Eenzame Uitvaart

Tue, 30 Mar 2010 8:14:19 GMT

Op 25 maart vond er in Amsterdam weer een begrafenis plaats van een overledene zonder vrienden of familie. In het kader van het Eenzame Uitvaart-project schreef Jos Versteegen een gedicht speciaal voor deze 27-jarige dode, die in een hotel stierf aan een overdosis drugs: Hotel Continental (in memoriam Younes Hathem Salih Ramadani) Er was beschikt: je kon niet blijven. Het einde van een droom komt soms per brief. Je schreef je in bij dit hotel, het Continental aan het Damrak. Er was beschikt: je kon niet blijven. Een overdosis van een droom, die had je vroeger ook genomen, thuis, in een ander werelddeel. Er was beschikt: je kon niet blijven. Je woonde in je droom, voor even, maar dit hotel is klein en druk. Er was beschikt: je kon niet blijven. En ergens in papieren, zwart op wit, is plotseling beschikt: je mag hier blijven. Een droom ging over in een droom. (zie voor een verslag van de begrafenis: www.eenzameuitvaart.nl onder het kopje \\\\\\\'Uitvaarten\\\\\\\')

Optreden 28 maart, Roermond

Wed, 3 Mar 2010 9:33:21 GMT

'Droomsalon' - onder die noemer wordt op zondagmiddag 28 maart in Roermond een cultureel evenement gehouden. Er is muziek van de groep Savannah en een gesprek met wetenschapper en beeldend kunstenaar Willem Fermont. Dichter Jos Versteegen wordt geïnterviewd. Ook leest hij voor uit zijn bundel 'Slapen bij een warme man' (2008) en uit de bundel 'Zijn overhemden op jouw huid', die in mei van dit jaar gaat verschijnen. Plaats: Theaterhotel de Oranjerie, Kloosterwandplein in Roermond Datum en tijd: zondag 28 maart, 14.00 tot 16.30 u. Zie ook: www.salonremunj.nl

Optreden 2 maart

Wed, 24 Feb 2010 13:17:35 GMT

Gerard van Emmerik, Jos Versteegen en Tooske Hinloopen brengen op 2 maart het literair-muzikale programma 'Moeders gaan niet dood'. Het verlies van een moeder is een ingrijpende ervaring. De meest vertrouwde persoon valt weg en laat, zoals het in overlijdensadvertenties heet, een grote leegte achter. Maar voor veel kinderen leeft een moeder voort in hun denken en doen. Misschien wel tot zij zelf oud zijn. Gerard van Emmerik leest prozastukken (onder meer uit zijn roman-in-wording 'Kippen') en Jos Versteegen leest gedichten (onder meer uit zijn bundel 'Slapen bij een warme man', die gewijd is aan zijn moeder). De teksten worden omlijst met piano-improvisaties door Tooske Hinloopen. Plaats: 'Het Binnenhof', A.J. Ernststraat 112, Amsterdam-Buitenveldert. Datum: dinsdagavond 2 maart. Aanvang: 20.45 u.

Nieuwe dichtbundel op komst

Wed, 10 Feb 2010 13:44:41 GMT

Begin mei verschijnt bij uitgeverij Nieuw Amsterdam de vijfde dichtbundel van Jos Versteegen. Titel: 'Zijn overhemden op jouw huid'. Hier volgt een gedeelte van de tekst die achter op het boek komt te staan: Je vader is gestorven. Je moeder geeft je een plastic tas met zijn overhemden, ‘want daar mankeert nog niets aan’. Het is een vreemde gewaarwording om die kleren te dragen: als je je armen door de mouwen steekt en de knoopjes dichtmaakt, komt je vader wel erg dichtbij. Hij zit je letterlijk op de huid. Het is duidelijk: je hebt zijn plaats geërfd in de rangorde van de generaties en nu ben jij als eerste aan de beurt om het einde tegemoet te treden. Op velerlei manieren was de dood aanwezig in en om de boerenwoning waar Jos Versteegen opgroeide. Een hond, jagend op konijnen, zat dagenlang klem in een klein ondergronds hol en hapte nog vier keer naar adem toen een landarbeider hem had losgespit. Een gewonde kat, kennelijk aangereden door een auto, verdween om op een onbekende plaats te sterven. Grote drama’s voor een kind, die blijven terugkeren in herinneringen en dromen. Juist ook wanneer de overhemden van vader de band met het verleden tastbaar maken en tegelijk een toekomstvoorspelling inhouden.

Concert met poëzie

Mon, 1 Feb 2010 15:41:33 GMT

Het Scarbo Pianistencollectief geeft op zondagmiddag 7 februari een concert in de Doopsgezinde Kerk, Singel 452, Amsterdam (ter hoogte van het Spui). Het is een benefietconcert ten behoeve van het onderhoud van de Anne Frank-boom. Ter afwisseling van de muziekstukken leest Jos Versteegen enkele gedichten over de boom en over Anne Frank. Voor en na de gedichten speelt pianiste Tooske Hinloopen improvisaties die aansluiten bij de sfeer van de teksten.
Tijd: 15.00 tot 17.00 u.
Op de website van de Anne Frank Stichting is ook informatie over het concert te vinden: www.annefrank.org

28 januari 2010: Gedichtendag

Thu, 24 Dec 2009 10:47:14 GMT

Op donderdag 28 januari 2010 is het Gedichtendag. Het motto van dit jaar: 'Over de grens'. Jos Versteegen is die dag in Zuid-Limburg. Samen met de Belgische dichteres Lies van Gasse en de Duitse dichter Jürgen Nendza leest hij gedichten voor tijdens een wandeling op en bij de grens van Nederland en Duitsland, in de buurt van Landgraaf. Na de wandeling staat er koffie en Limburgse vlaai klaar in Café d'r Eck (Brugstraat 16, Landgraaf), waar de dichters ook voorlezen. Het hele evenement duurt van 14.00 tot 17.00 u. en wordt georganiseerd door Stichting Poëziefestival Landgraaf. Aanmelden kan via tel. 045 - 569 52 92 en via de mail: info@poëziefestival.nl.

Gedicht in De Tweede Ronde

Tue, 22 Dec 2009 13:58:01 GMT

Het nieuwe gedicht 'Gewond' is gepubliceerd in het winternummer van het literaire tijdschrift De Tweede Ronde. 'Gewond' gaat over een kat die verwildert, door onbekende oorzaak gewond raakt en uiteindelijk nergens meer te vinden is. Gebaseerd op een jeugdervaring, zoals de meeste van mijn gedichten van de laatste jaren.

3 december

Fri, 30 Oct 2009 10:49:22 GMT

Op 3 december wordt in de OBA (Openbare Bibliotheek Amsterdam) de avond 'Dolly in Dichtersland' gehouden. De dichters Hein van Dolen, George Moormann, Th. van Os, Patty Scholten en Jos Versteegen treden op. Presentatie: Dolly Bellefleur. Plaats: OBA, Theater van 't Woord. Oosterdokskade 143. Tijd: 19.30 u. tot 21.15 u.

Avond rond Anne Frank-boom

Mon, 5 Oct 2009 11:07:04 GMT

Op zaterdagavond 24 oktober vindt er in het Zuid-Duitse stadje Markdorf een avond plaats rond Anne Frank en de bekende kastanjeboom waar zij in Amsterdam vanuit het Achterhuis zicht op had. Olga Eigenbrood (pseudoniem van de in Amsterdam wonende hoogleraar Helga Fassbinder) schreef een monoloog over de redding van de kastanje, Jos Versteegen schreef drie liederen over de boom. Alle teksten zijn in het Duits vertaald. Joerg Albrecht van de Berlijnse theatergroep copy

Vriend & Man in Nijmegen

Mon, 28 Sep 2009 15:48:17 GMT

Op 4 oktober treden Peter Molegraaf, Gerard van Emmerik en Jos Versteegen in Nijmegen op met hun programma Vriend & Man. Het optreden vindt plaats in de Zondagmiddagsalon van het COC. Locatie: Villa Lila, In de Betouwstraat 9, Nijmegen. Tijd: van 16.00 tot 17.00 u.

Hollands Maandblad en Poëziekrant

Thu, 10 Sep 2009 10:02:42 GMT

'Ooggetuigen' (over ooms en tantes) en 'Vruchtvlees' (over wespen) zijn twee nieuwe gedichten, verschenen in nummer 8/9 (2009) van Hollands Maandblad. Ook in de Poëziekrant nummer 5 (augustus/september 2009) verschenen twee nieuwe gedichten: 'Je opa. Wit licht 's avonds' en 'Je oma. Een hoofd in een boom'.

Vriend & Man

Wed, 12 Aug 2009 9:19:09 GMT

Dichter Jos Versteegen, prozaschrijver Gerard van Emmerik en klassiek gitarist Peter Molegraaf treden op met gedichten, verhalen en muziek. Hun programma heet: 'Vriend & Man, een muzikale salon'. Voordracht van gedichten en verhalen met als thema's: jeugd, schoonheid, vergankelijkheid. Ter afwisseling van de teksten brengt Peter Molegraaf gitaarmuziek van Scarlatti, Castelnuovo-Tedesco en Villa-Lobos. Voor informatie en boekingen van Vriend & Man: stuur een mailtje via de knop 'Contact' op deze site. Het eerste optreden dit najaar is op 18 september in de Zóciëteit, Nieuwezijds Voorburgwal 282A, Amsterdam. Aanvang 20.30 u.

Dichter aan huis

Wed, 20 May 2009 10:17:40 GMT

Op zaterdag 26 september 2009, 's middags, neemt Jos Versteegen deel aan het poëziefestival Dichter aan Huis in Den Haag. Hij zal dan in een Haags woonhuis vijfmaal 25 minuten voordragen uit eigen werk. De eerste voordracht begint om 13.00 u., de laatste om 17.00 u. Het adres is: René Mors, Barentzstraat 10, Den Haag. Zie ook de website van Dichter aan Huis: festival@dichteraanhuis.nl

Optreden in openbare bibliotheek Amsterdam

Sun, 19 Apr 2009 9:11:43 GMT

Op zaterdag 16 mei 2009 is er in de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) een optreden van een schrijverskwartet: G.J. Wielinga, Ronald de Waal, Gerard van Emmerik en Jos Versteegen. Tijd: 15.00 tot 17.30 u. Alle vier hebben recent, namelijk in 2008, een boek gepubliceerd.

Nieuwe gedichten

Mon, 30 March 2009 19:47:48 GMT

Twee recent verschenen nieuwe gedichten van Jos Versteegen zijn: 'Een wolk die aan de takken hangt', op de website www.decontrabas.com 'Na een week', in het literaire tijdschrift De Tweede Ronde, winter 2008

Optredens

Wed, 26 Febr 2009 15:20:39 GMT

Donderdag 19 maart vanaf 20.00 u. in Grand Café Zaal, Sint Anthoniusstraat 2, Heythuysen, tel. 0475-440502. Bij deze gelegenheid wordt ook de nieuwe roman van Frits Criens gepresenteerd. Zondag 29 maart literaire matinee vanaf 11.30 u. 's ochtends in Herberg De Bongerd, aan de Markt in Beesel. Andere gasten zijn: Christianne Hardy, Elle Eggels en Herman Bors.

Bundel werd goed ontvangen

Thu, 06 Jan 2009 14:39:33 GMT

2008 was een goed jaar. De dichtbundel 'Slapen bij een warme man' kwam uit en kreeg acht lovende besprekingen (allemaal te vinden op deze site). De publicatie leidde tot optredens, o.a. als eregast bij de Salon der Verzen in Amsterdam. Nieuwe optredens staan gepland voor 19 februari (hotel-restaurant De Groene Weide, Snekerstraat 2, Bolsward), 19 maart (Literair café Heythuysen) en 29 maart (literaire matinee met presentator Peter Winkels in Beesel)

Middag over Gerard Reve

Fri, 03 Dec 2008 00:13:38 GMT

Op zaterdag 13 december wordt er in de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA, Oosterdokskade 143) een middag gehouden over Gerard Reve. Aanvang: 15.00 u. Onderdeel van het programma: voordracht van vijf gedichten van Gerard Reve door Jos Versteegen

Landhuis Frankendael

Sun, 12 Nov 2008 18:32:12 GMT

Op 19 en 20 november aanstaande wordt in landhuis Frankendael (Middenweg 72, Amsterdam) de Salon der Verzen gehouden, georganiseerd door de stichting Feest der Poëzie. Verscheidene dichters lezen voor. Jos Versteegen leest op beide avonden een half uur voor uit zijn vier bundels. Aanvang 20.15 u. Reserveren kan via 06 - 19790465

Nogmaals: televisie

Mon, 16 Okt 2008 18:25:05 GMT

Op woensdag 22 oktober wordt het interview van Leon Verdonschot met Jos Versteegen op de Limburgse televisiezender L1 meerdere malen herhaald tussen 17.00 u. en 23.00 u. Het programma heet 'Kamer 305' en werd eerder uitgezonden op 10 september

Optredens

Sat, 02 Okt 2008 15:06:56 GMT

Jos Versteegen leest gedichten uit de bundel 'Slapen bij een warme man' op: - dinsdagavond 21 oktober v.a. 21.00 u. bij Homogroep Buitenveldert, Het Binnenhof, A.J. Ernststraat 112, Amsterdam - woensdagavond 29 oktober v.a. 20.00 u. in het Limburgs Museum, Keulsepoort 5, Venlo - woensdagavond 19 november in Frankendael aan de Middenweg in Amsterdam - donderdagavond 20 november, ook in Frankendael, Middenweg, Amsterdam

Televisie L1, 10 sept. 17.00 u.

Mon, 08 Sept 2008 19:09:01 GMT

Op televisie, woensdag 10 september om 17.00 u., in het programma Kamer 305 van L1 (Limburgse televisie). Jos Versteegen praat over zijn favoriete boek 'De Avonden' van Gerard Reve en over zijn dichtbundel 'Slapen bij een warme man'

Tweede druk

Wed, 11 June 2008 20:55:05 GMT

De bundel 'Slapen bij een warme man' is herdrukt

Interview op Meander-site

Tue, 02 June 2008 00:36:45 GMT

Zojuist is op de website www.meandermagazine.net een interview verschenen met Jos Versteegen.

Nieuwe recensies

Sat, 29 May 2008 01:12:14 GMT

In NRC HAndelsblad, De Groene Amsterdammer en de GPD-kranten (regionale dagbladen) zijn lovende recensies verschenen van 'Slapen bij een warme man'. Ze zijn te lezen op deze website. Zie: 'Lees meer over Slapen bij een warme man'.

Recensies

Wed, 05 May 2008 12:45:28 GMT

De bundel 'Slapen bij een warme man' is intussen drie keer gerecenseerd op internet, namelijk op clubpropaganda.nl, op loewak.nl en op de site van Meander. Klik op 'Dichtbundels' en daarna op 'Lees meer over Slapen bij een warme man' om de recensies te lezen. De radioprogramma's De Avonden, Desmetlive, Oeverloos en Cantina interviewden Jos Versteegen over zijn boek. Dagblad 'De Limburger' publiceerde op 28 februari een interview.

DICHTBUNDEL VERSCHENEN!

Tue, 26 Febr 2008 22:17:45 GMT

De nieuwe dichtbundel is uit. Titel: Slapen bij een warme man Uitgeverij: Nieuw Amsterdam Het boek gaat over mijn moeder en mijn boerenjeugd

Geen reisgenoot

Mon, 2 Jan 2008 13:41:03 GMT

Op het Aids on Stage-poëziefestival, gehouden op 1 december in Leiden, won het gedicht 'Geen reisgenoot' van Jos Versteegen de eerste prijs. Eind januari verscheen bij uitg. De Brouwerij de bundel 'Ach Joe, wie ziet de dood als groot en blond?' met de beste inzendingen van het festival. Enkele regels uit het winnende gedicht: Je had het leven nooit alleen geleefd. Er stonden pauwen in je tuin, er woonden jongens in je huis, en toen de herfst al vroeg had ingezet verscheen een stoet van vrienden aan je bed.

Titel (1)

Tue, 11 April 2007 20:33:03 GMT

Bij de begrafenis van Liibaan Ali Bashir uit Somalië, voornaam onbekend, op 29 maart 2007 dood aangetroffen in zijn woning te Amsterdam. Zo'n lange achternaam, Liibaan Ali Bashir, probeert gedichten te vertellen die doodslaan op een Hollands oor. Die namen leefden met je mee, ze zijn vandaag als klank uit Afrika naar Amsterdam gekomen: familie in sierlijke gewaden, titels bij poëzie die zwijgt. Je voornaam is hier ook, de onbekende titel van een onbekend gedicht.

Titel (2)

Mon, 11 April 2007 19:41:31 GMT

Je vrouw in Afrika, wie weet, spreekt je vandaag uitvoerig toe, en neemt je op de dag van je begrafenis gewoon mee naar een markt die pijn doet aan de ogen, zo leeft de zon zich uit op sinaasappels en papaya's. Ze slaapt, wie weet, nog nachtenlang met jou, totdat ze belt naar Amsterdam en in een dode hoorn jouw voornaam zegt.

Verschenen: Weggesmeten geld!

Sun, 1 Febr 2007 16:13:08 GMT

'Zo klinkt dus weggesmeten geld', een bloemlezing met humorpoëzie samengesteld door Meindert Burger en Jos Versteegen, is op 20 februari 2007 verschenen bij uitgeverij Mouria in Amsterdam. Zie ook de rubriek 'Bloemlezingen' op deze website.

Call me Ishmael

Fri, 10 Jan 2007 16:07:02 GMT

(Bij de dood van Ismael Hadou García, ongewenst verklaard vreemdeling, van de Geldersekade gevallen) Hij zweefde in een bal van water, gewichtloos haast, als in de ruimte. Toen stroomde hij de wereld in. Verborgen werd hij achter namen, tenminste, volgens ooggetuigen, die vrienden en familie zijn. Je zag hem door die namen heen en hij verkleedde zich gracieus als Ismael Hadou García.

Call me Ishmael (2)

Mon, 10 Jan 2007 12:10:25 GMT

In al die woorden ging hij door de stad. Duizenden ooggetuigen zagen hem nooit, in Amsterdam, en van de kade tuimelde een Ismael Hadou García. Verdronken is hij, afgelegd. Hij zweefde in een nacht van water, gewichtloos haast, een astronaut. Toen stroomde hij de ruimte in. Hij ligt in Amsterdam begraven. Tenminste, volgens ooggetuigen.

Nieuws uit augustus

Sat, 4 Jan 2007 19:04:45 GMT

Eind augustus stond er in Amsterdam een man vanaf de Geldersekade in het water te pissen. Omstanders zagen hem wankelen, waarna hij in de gracht viel. Hij werd levend opgevist, maar stierf in het ziekenhuis. De 36-jarige dode, een Marokkaan, noemde zich Ismael Hadou García, een verzonnen naam. Op 28 augustus werd hij begraven. Het was een uitvaart zonder familieleden of vrienden. Dichter Frank Starik zorgt in zulke gevallen dat er een dichter wordt ingehuurd die voor de eenzame dode een tekst schrijft en die voorleest tijdens de uitvaart. Nu was het de beurt aan mij. Zie het gedicht hierboven.

Smart Grafx

Sat, 3 Jan 2007 19:01:51 GMT

Mijn website is online! Dat allemaal dank zij het mooie werk van webdesigner Peter Smid van Smart GraFX.

Nieuws van afgelopen herfst

Wed, 28 Dec 2006 18:45:22 GMT

Pas verschenen: 25 jaar Nederlandstalige poëzie 1980-2005 in 666 en een stuk of wat gedichten. Samenstelling: Chrétien Breukers. Gepubliceerd door: BnM Uitgevers, Nijmegen. Hierin zijn opgenomen de gedichten 'De Javaanse tuinjongen' en 'Tussen de havens', resp. uit de bundels Voorgoed volmaakt en Jonge meesters.